เนื้อเรื่องย่อ

ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดอารยธรรม

  1. สภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์

1.1 ปัจจัยทางภูมิประเทศ

– ที่ตั้งตามละติจูด ละติจูดที่เหมาะสมต่อการตั้งถิ่นฐานและเกิดเป็นเมืองที่มีความเจริญนั้นจะอยู่ระหว่างละติจูด 60 องศาเหนือ ถึงละติจูด 60 องศาใต้ เป็นส่วนใหญ่ พื้นที่ราบมักมีการตั้งถิ่นฐานอย่างหนาแน่น ความสูงต่ำที่เหมาะสมจะอยู่ระหว่างความสูงประมาณ 3 ไมล์ (4,800 เมตร) จนถึงระดับต่ำจากน้ำทะเลถึง 200 – 300 ฟุต

– ความลาดชันของพื้นที่ ได้แก่ บริเวณหุบเขา มักไม่เหมาะกับการอยู่อาศัย แต่หากเป็นเส้นทางติดต่อกับเขตอื่นได้ มนุษย์จึงจะเลือกมาตั้งถิ่นฐาน

– ชนิดของดิน ที่ราบดินดอนสามเหลี่ยมและที่ราบดินตะกอนที่น้ำพัดพามามีผลต่อการตั้งถิ่นฐานและการกระจายตัวของประชากรอย่างมากในการประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

– ทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งทรัพยากรธรรมชาติที่สมบูรณ์จะทำให้มีการดึงดูดให้มีการตั้งถิ่นฐานด้วย เช่น ป่าไม้ สัตว์ป่า สัตว์น้ำ และแร่ธาตุ เป็นต้น

– แหล่งน้ำ ชุมชนที่ตั้งอยู่ใกล้แหล่งน้ำ จะมีโอกาสใช้น้ำในการบริโภค เพาะปลูก และเลี้ยงสัตว์ จึงดึงดูดให้คนจากแหล่งต่างๆให้เข้ามาพำนักอาศัย และสามารถขยายเป็นเมืองได้ นอกจากนี้ชุมชนที่อยู่ริมน้ำยังสามารถใช้แม่น้ำเป็นเส้นทางติดต่อกับโลกภายนอก เพื่อค้าขายและแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมได้อีกด้วย ทำให้เกิดพัฒนาความเจริญในด้านต่างๆ เช่น ระบบการค้า การปกครอง การก่อสร้าง เป็นต้น

1.2 ปัจจัยทางภูมิอากาศ

ลักษณะอากาศที่เหมาะสม ไม่ร้อนจัดและไม่หนาวจัดจนเกินไป ก็ส่งเสริมให้มีผู้คนอาศัยอยู่หนาแน่น เช่นเดียวกับพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ จะดึงดูดให้คนมาตั้งถิ่นฐาน กระทั่งชุมชนนั้นขยายตัวเป็นเมือง อ่านเพิ่มเติม

ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดอารยธรรม

Advertisements
เนื้อเรื่องย่อ

การที่เราจะรู้ว่าที่ใดเป็นอารยธรรมหรือไม่ เราต้องดูจากองค์ประกอบของอารยธรรมหรือตัวชี้วัดความเป็นอารยธรรม ซึ่งมีดังนี้

ตัวชี้วัดของความเป็นอารยธรรม

   ขั้นปฐมภูมิ

1. การตั้งถิ่นฐานในเมือง

2. แรงงานผู้ชำนาญทำงานเต็มเวลา

3. การผลิตเกินความต้องการ

4. โครงสร้างชนชั้น

5. การจัดระเบียบเป็นรัฐ

     ขั้นทุติยภูมิ 

6. งานก่อสร้างสาธารณะถาวรเป็นอนุสรณ์สถานได้

7. การค้าทางไกล

8. งานศิลปะเป็นอนุสรณ์สถานเป็นมาตรฐาน

9. การเขียนอักษร

10. คณิตศาสตร์ เรขาคณิต และดาราศาสตร์

Untitled

                  ลักษณะขั้นปฐมภูมิคือความมุ่งหมายของการจัดระเบียบ ขั้นทุติยภูมิคือลักษณะของวัฒนธรรมวัตถุ ซึ่งสามารถศึกษาได้ในซากวัตถุทางโบราณคดี และหมายถึงการคงอยู่ของลักษณะขั้นปฐมภูมิบางประการหรือทั้งหมด สำหรับกรณีอาคารสาธารณะที่เป็นอนุสรณ์สถานได้ ปกติบ่งชี้ถึงการปกครองโดยอำนาจส่วนกลาง และยังแสดงให้เห็นเป็นประจักษ์พยานส่วนหนึ่งสำหรับสังคมรัฐ

รู้ได้อย่างไรว่าเป็นอารยธรรม

เนื้อเรื่องย่อ

ความหมายของอารยธรรม (Civilization)

            1. อารยธรรม ในภาษาไทยเป็นคำภาษาสันสกฤต มาจากคำว่า “อารย” กับ “ธรรม ” โดย อารยะ แปลว่า เจริญ และ ธรรม แปลว่า สิ่ง ทรงไว้ ดังนั้น อารยธรรมจึงหมายถึง สิ่งที่เจริญ

          อารยธรรม ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถานประจำปี พ.ศ. 2542 ได้ให้ความหมายคือ ความสงบสุขของสังคมที่ตั้งอยู่บนรากฐานแห่งศีลธรรม และกฎหมาย ; ความเจริญเนื่องด้วยองค์การของสังคม เช่น การเมือง กฎหมาย เศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุตสาหกรรม ความเจริญด้วยขนบธรรมเนียมอันดี

       2. อารยธรรม ในภาษาอังกฤษคือคำว่า civilization มีความหมายที่เกี่ยวข้องกับคำ civil และ civilized ซึ่งมาจากภาษาละตินว่า civis หมายถึง พลเมือง (citizen) เมื่อเราแยกคำว่า civil หมายถึง เมือง และ -ization ซึ่งมีความหมายโดยนัยบอกว่าเป็น กระบวนการทำให้เป็น…  ดังนั้น civilization จึงมีความหมายว่า กระบวนการทำให้เป็นเมือง

          กล่าวโดยสรุปอารยธรรม หมายถึง สังคมที่มีความเจริญก้าวหน้าแบบสังคมเมือง เป็นสังคมที่ความเจริญรุ่งเรือง มีโครงสร้างของสังคมที่เป็นระบบ สมาชิกมีความสามารถและความชำนาญพิเศษในการคิดประดิษฐ์ และพัฒนาให้ก้าวหน้าอยู่เสมอ หรือสังคมที่มีความเจริญด้านวัฒนธรรมในลักษณะของสังคมเมืองนั่นเอง

ความหมายของอารยธรรม